ArRahnu.ai › Blog › Apakah Implikasi Undang-Undang Jika Emas Ar-Rahnu Dilelong?

Apakah Implikasi Undang-Undang Jika Emas Ar-Rahnu Dilelong?

ArRahnu.ai · Aug 5, 2026

Tarikh semakan: 2 Ogos 2026

Skop: Produk Ar-Rahnu bank, koperasi, TEKUN dan YaPEIM di Malaysia.

> Penafian: Artikel ini ialah penerangan umum, bukan nasihat undang-undang, kewangan atau Syariah. Hak dan liabiliti sebenar bergantung pada akad, surat pajak, terma dan syarat operator, notis yang diterima, rekod transaksi serta undang-undang yang terpakai pada tarikh gadaian. Terma produk boleh berubah; rujuk dokumen semasa operator.

Jawapan ringkas

Jika emas Ar-Rahnu dilelong, pemajak biasanya kehilangan hak untuk menebus emas itu melalui proses biasa selepas jualan selesai. Hasil jualan kemudiannya digunakan mengikut akad dan terma operator untuk membayar jumlah yang dibenarkan, seperti pembiayaan atau qard, ujrah, keuntungan atau kos jualan. Selepas pengiraan:

1. Jika hasil bersih tidak mencukupi, pelanggan mungkin masih berhutang shortfall hanya jika akad dan undang-undang terpakai membenarkannya atau menetapkannya;

2. Jika terdapat lebihan, hak pelanggan bergantung pada klausa kontrak dan rejim undang-undang yang terpakai; dan

3. Jika notis, kuasa jualan, pengiraan atau prosedur lelong cacat, pelanggan boleh meminta pembetulan, membuat aduan dan mendapatkan nasihat undang-undang.

Jangan menganggap semua Ar-Rahnu menggunakan tempoh notis, formula shortfall atau prosedur lebihan yang sama.

Empat kesan undang-undang yang perlu dibezakan

1. Kehilangan emas

Apabila jualan atau lelongan telah disempurnakan menurut akad dan prosedur operator, pemajak biasanya tidak lagi boleh menebus emas melalui bayaran biasa. Ini berbeza daripada keadaan sebelum jualan selesai, apabila sesetengah operator mungkin masih membenarkan penebusan atau penyelesaian penuh mengikut notis dan terma kontrak.

Notis lelong tidak semestinya bermaksud emas telah terjual. Hubungi operator pada hari yang sama dan minta pengesahan bertulis tentang:

• sama ada emas masih boleh ditebus;
• tarikh akhir penebusan;
• sama ada lelong telah dijadualkan, ditangguhkan atau selesai;
• jumlah penyelesaian penuh pada tarikh tersebut; dan
• kaedah pembayaran yang diterima.

Selepas jualan selesai, isu yang tinggal biasanya ialah pengiraan hasil jualan, lebihan, shortfall dan kesahan proses—bukan lagi penebusan biasa.

2. Baki hutang atau jumlah perlu dijelaskan

Ar-Rahnu boleh menggunakan struktur yang berbeza, antaranya:

Oleh itu, istilah “hutang selesai selepas lelong” tidak boleh digunakan secara umum. Semak akad dan klausa mungkir untuk mengetahui sama ada operator boleh menuntut baki selepas hasil jualan.

3. Shortfall atau kekurangan

Shortfall ialah perbezaan negatif selepas hasil bersih jualan ditolak daripada jumlah yang sah perlu dijelaskan. Ia bukan prinsip automatik untuk semua produk Ar-Rahnu.

Sebagai contoh kontrak tertentu, PDS Bank Muamalat “PDS Rahnu Tawarruq May 2023” menyatakan pelanggan bertanggungjawab membayar shortfall yang timbul selepas penjualan emas. Skop kenyataan ini hendaklah dihadkan kepada terma produk tersebut dan tidak dianggap mewakili semua bank, koperasi, TEKUN atau YaPEIM. (muamalat.com.my)

Formula kerja yang lebih tepat ialah:

Shortfall = jumlah perlu dijelaskan pada tarikh pengiraan − hasil bersih jualan yang boleh diambil kira

Contoh:

• Baki pembiayaan atau qard: RM8,000
• Ujrah, keuntungan atau caj yang dibenarkan: RM450
• Kos lelong yang dibenarkan: RM100
• Jumlah perlu dijelaskan: RM8,550
• Harga jualan emas: RM8,200
• Tolakan lain yang dibenarkan: RM50
• Hasil bersih jualan: RM8,150

Shortfall anggaran = RM8,550 − RM8,150 = RM400

Angka akhir boleh berbeza jika operator menggunakan tarikh penilaian, tarikh matang, kadar ujrah, ibra’, kos tender atau aturan potongan yang berlainan. Minta pecahan bertulis bagi sekurang-kurangnya:

• baki prinsipal, qard atau harga jualan tertunggak;
• keuntungan, ujrah atau upah simpan;
• ibra’ atau rebat jika berkenaan;
• kos notis, pengangkutan, penyimpanan, tender atau lelong;
• harga tukul, harga jualan atau hasil sebenar;
• cukai atau fi yang dinyatakan dalam akad; dan
• aturan keutamaan potongan.

4. Surplus atau lebihan

Surplus ialah jumlah yang tinggal selepas hasil jualan ditolak daripada semua jumlah dan kos yang sah menurut akad atau undang-undang.

Contoh:

• Hasil jualan: RM10,000
• Baki pembiayaan: RM8,000
• Ujrah atau keuntungan yang sah: RM500
• Kos lelong yang dibenarkan: RM100

Lebihan anggaran = RM10,000 − RM8,000 − RM500 − RM100 = RM1,400

Bagi transaksi yang tertakluk kepada Akta Pemegang Pajak Gadai 1972 [Akta 81], seksyen 25 menghendaki lebihan tertentu diakaunkan kepada pemajak gadai apabila tuntutan dibuat dalam tempoh yang ditetapkan. Seksyen 26 pula menetapkan bahawa lebihan yang tidak dituntut selepas tempoh empat bulan perlu dibayar kepada Akauntan Negara dalam tempoh 14 hari; wang itu dimasukkan ke Akaun Amanah Disatukan dan, setakat yang tidak dibayar di bawah seksyen 27, dipindahkan ke Akaun Hasil Disatukan selepas enam tahun. Kegagalan membayar lebihan kepada Akauntan Negara ialah kesalahan di bawah seksyen 26(4). (anm.gov.my)

Tempoh empat bulan dan enam tahun itu tidak boleh terus digunakan pada lebihan semua produk Ar-Rahnu bank atau institusi lain. Untuk produk yang tidak tertakluk kepada Akta 81, lihat klausa lebihan dalam akad, surat pajak, terma operator dan rangka kawal selia yang berkenaan.

Adakah operator wajib memberi notis sebelum lelong?

Jawapannya bergantung pada akad, undang-undang yang terpakai dan prosedur operator. Perkara yang perlu dibandingkan ialah:

• bentuk notis: surat, SMS, e-mel, panggilan atau notis di cawangan;
• masa notis dihantar;
• tarikh matang dan tarikh bayaran keuntungan atau ujrah;
• tempoh pembetulan selepas mungkir;
• tarikh tender atau lelong;
• kuasa jualan dalam akad; dan
• sama ada penebusan masih diterima sebelum jualan selesai.

Contoh kontrak tertentu: PDS Bank Muamalat, versi Mei 2023

PDS Bank Muamalat bagi Ar-Rahnu Tawarruq yang dikenal pasti bertarikh atau berlabel Mei 2023 menyatakan bahawa notis tender akan dikeluarkan tujuh hari selepas tarikh matang atau tarikh keuntungan perlu dibayar, sebelum emas dilelong. PDS yang sama turut menyatakan kuasa bank untuk melelong atau menjual emas dan liabiliti shortfall selepas jualan. Ini ialah contoh terma kontrak tertentu, bukan tempoh standard semua produk Ar-Rahnu. (muamalat.com.my)

Gunakan versi PDS dan akad yang ditandatangani ketika transaksi, bukan semata-mata versi terkini di laman web.

Adakah Akta Pemegang Pajak Gadai 1972 terpakai kepada semua Ar-Rahnu?

Tidak boleh diandaikan. Akta 81 ialah undang-undang yang mengawal perniagaan pemegang pajak gadai dan melindungi pemajak gadai serta sandaran dalam perniagaan tersebut. Teks Akta 81 menetapkan, antara lain, prosedur bagi sandaran yang tidak ditebus dan lebihan selepas jualan tertentu. (mylaw.my)

Namun, label “Ar-Rahnu” sahaja tidak menentukan sama ada sesuatu transaksi tertakluk kepada Akta 81. Semak identiti operator, lesen atau status institusi, akad dan dokumen produk.

Matriks skop praktikal

Jadual ini ialah panduan skop, bukan penentuan muktamad bagi setiap operator. Jika terdapat percanggahan, dapatkan salinan akad, surat pajak dan versi terma yang berkuat kuasa pada tarikh transaksi.

Bolehkah emas ditebus selepas notis lelong?

Mungkin, tetapi bukan hak yang boleh dipastikan tanpa melihat terma dan status jualan. Notis biasanya memberi amaran bahawa operator akan menggunakan kuasa jualan jika jumlah tertunggak tidak dijelaskan. Sebelum jualan selesai, pelanggan patut meminta:

1. jumlah penebusan penuh pada hari tersebut;

2. pengesahan sama ada penebusan masih diterima;

3. tarikh dan masa akhir pembayaran;

4. syarat untuk menghentikan tender atau lelong; dan

5. resit yang menunjukkan akaun telah diselesaikan.

Selepas lelong atau jualan selesai, penebusan biasa lazimnya tidak lagi tersedia. Namun, pelanggan masih boleh mempertikaikan kecacatan notis, kuasa jualan, salah kira, konflik dengan akad atau kegagalan mengakaunkan lebihan.

“Sambung surat”, “tukar surat” dan gadaian semula

Istilah seperti sambung surat, tukar surat atau overlap bukan satu hak undang-undang seragam. Bergantung pada operator, ia mungkin melibatkan:

• penebusan sebenar gadaian lama;
• akad atau kontrak baharu;
• penilaian semula emas;
• had pembiayaan baharu;
• ujrah, keuntungan dan kos baharu;
• kelulusan kredit atau kelayakan pelanggan; dan
• pembayaran tunggakan sebelum lanjutan.

Gadaian semula tidak semestinya mengelakkan lelongan. Jika pembiayaan baharu tidak diluluskan, tidak mencukupi untuk membayar penebusan lama atau transaksi tidak selesai sebelum tarikh lelong, emas masih boleh tertakluk kepada tindakan operator.

Jangan menebus gadaian lama berdasarkan janji lisan bahawa institusi baharu akan meluluskan pembiayaan. Dapatkan kelulusan dan jumlah bersih secara bertulis terlebih dahulu.

Apa perlu dibuat jika emas sudah dilelong?

1. Minta dokumen daripada operator

Minta salinan atau pengesahan bertulis bagi:

• surat pajak dan akad;
• semua notis mungkir, tender atau lelong;
• tarikh dan kaedah penyampaian notis;
• keputusan atau rekod lelong;
• harga rizab, harga tukul atau harga jualan sebenar;
• nama atau butiran pelelong jika relevan;
• penyata jumlah pembiayaan, ujrah, keuntungan dan kos;
• pengiraan hasil bersih;
• pengiraan surplus atau shortfall; dan
• status pemulangan atau tuntutan lebihan.

Bagi transaksi yang benar-benar tertakluk kepada Akta 81, seksyen 24 memberi hak untuk memeriksa catatan jualan tertentu dalam tempoh empat bulan selepas jualan. (mylaw.my)

2. Hantar permintaan dan bantahan secara bertulis

Nyatakan fakta secara kronologi: nombor surat pajak, tarikh matang, tarikh notis, tarikh pembayaran, tarikh lelong dan isu yang dipertikaikan. Minta jawapan dalam tempoh munasabah serta nyatakan bahawa anda memelihara hak untuk membuat aduan atau mendapatkan nasihat undang-undang.

3. Jika ada surplus, tuntut segera

Jangan tunggu sehingga operator memindahkan lebihan kepada akaun kerajaan atau akaun amanah, jika rejim itu terpakai. Sertakan salinan surat pajak, kad pengenalan, resit dan butiran akaun bank jika diminta. Minta pengesahan jumlah bersih dan tarikh pembayaran.

4. Jika operator menuntut shortfall

Minta asas kontrak dan pecahan pengiraan. Semak sama ada caj tersebut dibenarkan, sama ada hasil jualan telah dikreditkan pada tarikh yang betul dan sama ada terdapat ibra’ atau rebat yang perlu diberikan. Jangan mengakui jumlah secara bertulis sebelum memahami pengiraan jika anda mempertikaikannya.

5. Gunakan saluran pertikaian yang sesuai

• Bank atau institusi kewangan di bawah BNM: buat aduan rasmi kepada unit aduan operator dahulu. Jika tidak selesai, gunakan saluran BNMLINK atau eLINK BNM bersama dokumen sokongan. Portal eLINK BNM menerima aduan dan rayuan serta membolehkan dokumen berkaitan dilampirkan. (bnmlink.bnm.gov.my)
• Koperasi: buat aduan kepada koperasi dan rujuk Suruhanjaya Koperasi Malaysia jika isu berkaitan pematuhan atau penyeliaan koperasi.
• TEKUN atau YaPEIM: gunakan saluran aduan rasmi operator dan minta nombor rujukan kes.
• Pemegang pajak gadai berlesen: rujuk pihak berkuasa pelesenan atau saluran penguatkuasaan yang berkaitan dengan Akta 81.
• Pertikaian bernilai besar atau isu prosedur serius: pertimbangkan peguam, tuntutan sivil atau remedi lain yang sesuai. Had masa tindakan boleh berbeza dan perlu disahkan secara profesional.

Checklist sebelum tarikh matang

• [ ] Semak tarikh matang pada surat pajak.
• [ ] Minta jumlah penebusan penuh untuk tarikh semasa.
• [ ] Semak ujrah, keuntungan, ibra’ dan caj lain.
• [ ] Tanya secara bertulis sama ada lanjutan atau penebusan separa dibenarkan.
• [ ] Jika mempertimbangkan tukar surat, dapatkan kelulusan pembiayaan baharu dahulu.
• [ ] Pastikan pembiayaan baharu mencukupi selepas semua caj, bukan hanya jumlah kasar.
• [ ] Simpan semua SMS, surat, e-mel, resit dan rakaman nombor rujukan.
• [ ] Jika menerima notis lelong, bertindak pada hari yang sama.

Had penggunaan alat digital

Kalkulator atau aplikasi boleh membantu menyusun tarikh matang, baki pembiayaan dan senario surplus atau shortfall. Namun, alat automatik tidak boleh dianggap sebagai keputusan operator atau nasihat undang-undang. Keputusannya bergantung pada sumber data yang dimasukkan, versi akad, definisi caj, tarikh penilaian dan rekod jualan sebenar.

Sebarang platform digital yang digunakan untuk merekod dokumen atau membuat anggaran harus menerangkan sumber data, formula dan had automasinya. Angka akhir mesti disahkan melalui penyata rasmi operator.

FAQ

Bolehkah saya tebus emas selepas notis lelong?

Mungkin, jika jualan belum selesai dan operator masih menerima penebusan menurut akad serta notis. Minta jumlah penebusan penuh dan tarikh akhir secara bertulis. Selepas jualan selesai, penebusan biasa lazimnya tidak lagi tersedia.

Apa berlaku jika hasil lelong tidak cukup?

Operator akan mengira sama ada wujud shortfall berdasarkan akad, hasil bersih jualan dan caj yang dibenarkan. Pelanggan hanya boleh dianggap bertanggungjawab jika kewajipan itu disokong oleh kontrak dan undang-undang terpakai. PDS Bank Muamalat versi Mei 2023 ialah contoh dokumen yang menyatakan liabiliti shortfall; ia bukan prinsip automatik semua Ar-Rahnu. (muamalat.com.my)

Siapa menerima lebihan hasil lelong?

Ia bergantung pada operator dan rejim undang-undang. Bagi transaksi yang tertakluk kepada seksyen 25 Akta 81, lebihan tertentu perlu diakaunkan kepada pemajak gadai apabila dituntut dalam tempoh yang ditetapkan. Bagi produk bank, koperasi, TEKUN atau YaPEIM, semak klausa lebihan dalam akad dan terma produk.

Adakah semua Ar-Rahnu tertakluk kepada Akta Pemegang Pajak Gadai 1972?

Tidak boleh diandaikan. Akta 81 terutamanya mengawal perniagaan pemegang pajak gadai dan prosedur yang dinyatakan dalam akta. Bank, koperasi, TEKUN dan YaPEIM mungkin beroperasi di bawah rangka kawal selia, status institusi dan kontrak yang berbeza. Sahkan berdasarkan operator dan dokumen transaksi.

Adakah notis tujuh hari wajib untuk semua operator?

Tidak. Tujuh hari ialah contoh klausa dalam PDS Bank Muamalat Ar-Rahnu Tawarruq versi Mei 2023. Ia bukan tempoh universal bagi semua Ar-Rahnu. (muamalat.com.my)

Adakah “tukar surat” pasti menyelamatkan emas daripada lelong?

Tidak. Ia mungkin memerlukan penebusan sebenar, akad baharu, penilaian semula, kos baharu dan kelulusan operator. Jika pembiayaan baharu tidak mencukupi atau tidak selesai sebelum tarikh lelong, emas masih boleh dilelong.

Apa dokumen perlu diminta selepas emas dilelong?

Minta akad, surat pajak, notis, rekod lelong, harga jualan, pecahan kos, jumlah yang ditolak, pengiraan surplus atau shortfall dan bukti pembayaran atau pemindahan lebihan.

Bolehkah saya mencabar lelongan?

Anda boleh meminta semakan dan membuat aduan jika terdapat isu seperti notis tidak dihantar mengikut akad, jumlah salah kira, kuasa jualan tidak jelas, hasil jualan tidak dikreditkan atau lebihan tidak diakaunkan. Sama ada cabaran itu berjaya bergantung pada bukti, kontrak dan undang-undang; dapatkan nasihat peguam untuk pertikaian serius.

Kesimpulan

Lelongan Ar-Rahnu boleh menyebabkan kehilangan emas, tetapi ia tidak semestinya menjawab persoalan baki hutang atau lebihan. Tiga perkara mesti dipisahkan: status emas selepas jualan, jumlah yang sah perlu dijelaskan dan hak terhadap lebihan. Jawapan akhir hanya boleh dibuat selepas menyemak akad, surat pajak, PDS atau terma semasa operator, notis, rekod jualan dan undang-undang yang terpakai.

References

• https://arrahnuauction.muamalat.com.my/faq
• https://www.arrahnu.ai**